Eskişehir Lokantacılar ve Kasaplar Esnaf Odası (ESLOK) Başkanı Murat Arnik, Resmî Gazete’de yayımlanan 11648 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nı değerlendirerek, vadesi geçmiş vergi, SGK veya Bağ-Kur borcu bulunan lokanta ve kasap esnafının da Hazine faiz destekli kredilerden yararlanabileceğini açıkladı.

Arnik, kararın esnafı kayıt dışı borçlanmadan ve tefecilerin eline düşmekten kurtaracak önemli bir adım olduğunu söyledi. “Esnafımız borcu olduğu için krediye ulaşamıyor, krediye ulaşamadığı için de borcunu çeviremiyordu. Banka kapısı kapanınca lokanta, kasap ve yeme-içme esnafımız yüksek komisyonlara ve yüzde 45’e yaklaşan faizlere mahkûm oluyordu. Bu düzenleme o karanlık çıkmazdan kurtuluş yolunu açıyor” dedi.

Borçlu esnafa iki yol

Başkana göre borçlu esnaf için iki seçenek bulunuyor. Birinci yolda kredinin azami yüzde 25’ine karşılık gelen tutar, bir yıl içinde 300 bin lirayı geçmemek kaydıyla doğrudan vergi dairesi veya SGK hesabına aktarılabilecek; bu kısımda Hazine faiz indirimi yüzde 25 olacak. İkinci yolda ise borç kapatma yöntemini kullanmayan esnaf, yüzde 24 yıllık finansman maliyetiyle kredi kullanabilecek.

Borcu olmayan veya yapılandırmasını düzenli sürdüren esnaf ise yüzde 20 faizle krediye erişebilecek. Arnik, dört puanlık farkı eleştirdi:

“Borçlu esnafa yüzde 24, borcu bulunmayan veya yapılandırmasını aksatmayan esnafa yüzde 20. Ödeme güçlüğü yaşayan esnafın omzuna dört puan daha yük bindirilmesi adil değil. Bu fark geçici kalmalı ve kaldırılmalıdır.”

Limitler ve şartlar

Güncel uygulamada işletme kredileri, kooperatifin risk grubu ve banka değerlendirmesine göre 1 milyon 500 bin liraya kadar, azami 48 ay vadeyle kullandırılabiliyor. İşyeri, makine ve teçhizat yatırımlarında üst limit 3 milyon 500 bin liraya çıkabiliyor. Arnik, bu tutarların otomatik hak olmadığını, kooperatif ve banka değerlendirmesinin sürdüğünü vurguladı.

“Kredi kepengi açık tutmak için isteniyor”

Lokanta ve kasap esnafının kira, elektrik, doğalgaz, stopaj, yüzde 10 KDV, personel ücreti ve prim yükü altında ezildiğini belirten Arnik, finansman maliyetinin de üzerine binmesiyle işletmelerin ayakta kalma mücadelesi verdiğini söyledi.

“Esnafımız krediyi tenceresini kaynatmak, kirasını ve faturalarını ödemek, çalışanının maaşını verebilmek için istiyor. Finansmana ulaşamayan esnaf kepenk kapatma noktasına geliyor. Esnafa verilen kredi tüketim değil; üretim, istihdam ve şehir ekonomisine yatırımdır.”

Eskişehir’deki uygulama eleştirisi

Arnik, Eskişehir’de Esnaf Kefalet Kooperatifi’nin kâğıt üzerinde kaldığını, takip sayısının artması nedeniyle esnafın açıklanan 1,5 milyon liralık plasmana pratikte ulaşamadığını savundu. Gayrimenkul ipoteği yetmezken ikinci kefil istenmesinin krediyi fiilen kapattığını belirtti.

“Kooperatiflerdeki üç aylık kredi sıraları sona ermeli. Başvurular 15-20 günde sonuçlandırılmalı. Bir taraftan yol açılırken diğer taraftan iki kefil ve ipotek duvarıyla bu yol yeniden kapatılmamalı. Halkbank şubeleri ile kooperatifler başvuruları şeffaf, eşit ve hızlı değerlendirmeli. Eskişehir’e ayrılan plasman artırılmalı.”

“Borç affı değil, nefes borusu”

Arnik, düzenlemenin borçları silmediğini ve her başvurunun onaylanacağı anlamına gelmediğini hatırlattı. Ancak finansmana erişemediği için batış eşiğine gelen esnafa nefes alma imkânı sunduğunu kaydetti.

“Bütün eksiklerine rağmen yapılan çalışma değerlidir. Yetkililer sahaya inmeli, lokanta ve kasap esnafının gerçek sorunlarını görerek kalıcı çözümleri gecikmeden hayata geçirmelidir.”

ESLOK’un uygulamayı yakından izleyeceğini belirten Arnik, üyelerin doğru bilgilendirilmesi ve finansmana adil erişim için mücadeleyi sürdüreceklerini söyledi. “Lokantanın ocağının, kasabın tezgâhının açık kalması; üretimin, istihdamın ve Eskişehir ekonomisinin korunması demektir.”